1901 թ․ Բանաստեղծը տպագրեց «Պոետն ու Մուսան» պոեմը։ Դա դառնությամբ ու հուսահատությամբ առլեցուն, «անհաս փառքի ճամփայի» տատասկների կամ, ինչպես գրել է նամակներից մեկում՝ «մռայլ ու տափակ, մանր ու չնչին» իր օրերի մասին ստեղծագործություն է։ Այդտեղ Հովհ․ Թումանյանն ունի այսպիսի տողեր․
Այն, ինչ այսօր տեղի է ունենում Իրանի շուրջ, առաջին հայացքից ներկայացվում է որպես հերթական սրացում Մերձավոր Արևելքում, սակայն իրականում գործ ունենք որակապես այլ՝ շատ ավելի խորքային և համակարգային գործընթացի հետ։ Եթե ընդունում ենք, որ իրանական հարվածների շուրջ 85%-ը ուղղված է եղել ոչ թե Իսրայելի, այլ Պարսից ծոցի երկրների դեմ, ապա ամբողջ պատերազմի տրամաբանությունը գլխիվայր շրջվում է...